Shillong, Rymphang 16: U Lat ka Jylla Meghalaya, u C.H. Vijayashankar, ula kubur ba da ki hajar hajar ki longiing ha jylla kila duh ïa ka kamai jakpoh hadien ba ka National Green Tribunal (NGT) ka la khang ïa ka jingtih dewiong thliew khnai (rat-hole mining), ka rai kaba la pynksan ruh da ka Iingkashari Supreme Court.
Hynrei u la ong ba ka jylla mynta ka dang jam suki suki sha ka jingtih dewiong katkum ka juk saian, hapoh ki kyndon ain ba la buh ryntih.
Haba ai jingkren ha Iingdorbar Thaw Ain ha ka sngi sdang jong ka Dorbar Mang Tyngka hynne ka sngi Nyngkong, u Lat ula ong:
“Naduh ba ka NGT ka khang ïa ka jingtih dewiong thliew khnai, bala pynksan da ka Supreme Court, da ki hajar hajar ngut ki briew kiba shaniah ha kane ka kam kila duh noh ïa ka kamai jakpoh.”
U la bynrap ba ka Sorkar jylla ka la trei khlem shongthait ban wanrah ïa ka jingkylla ha kane ka bynta, da kaba pynkynriah sha ka rukom tih dewiong kaba neh, kaba katkum ka saian bad kaba kitkhlieh ïa ka mariang.
Haba pynpaw ïa ka jingmih ki soh na katei ka policy, u Vijayashankar ula ong:
“Lai ngut ki nongthep aplikeshon kila ioh ïa ka jingmynjur bad kila sdang ïa ka jingtih dewiong katkum ka rukom saian, bad ïa u dewiong la shalan sha kylleng ka ri lyngba ki surok bad ki lynti rel.”
U la pyntip ruh ba 20 tylli kiwei pat ki aplikeshon la dep ban thep bad mynta ki dang don ha ka jingbishar ban ioh ïa ka jingbit. Kane, ula ong, ka pyni ïa ka jingjam suki suki jong ka jylla ban wanrah biang ïa ki lad kamai jakpoh hynrei da kaba pynthikna ïa ka jingkitkhlieh bad jingïada ïa ka mariang.
Kane ka jingkren jong u Lat ka la mih hadien ka jingjia ba shyrkhei jong ka jingbthei par tih dewiong beain ha Mynsngat-Thangsko, East Jaiñtia Hills, kaba la pynlong ïa ki Liang Pyrshah ban buh jingkylli jur halor ki lad jingïada bad ki jingïatreilang paidbah.
Haba jubab halor kane ka jingjia, u Lat ula ong ba ka Sorkar jylla:
“Ka la rai ban thung ïa ka Judicial Inquiry Commission hapoh ka Commission of Inquiry Act ban tohkit bniah ïa kane ka jingjia.”
Ha katei ka jingbthei par, la iap palat 30 ngut ki nongbylla.
Haduh mynta, 14 ngut ki briew kila shah kem, bad la register haduh 62 tylli ki FIR (kynthup ïa 5 tylli hashuwa katei ka jingjia) pyrshah ïa ka jingtih dewiong beain hapoh ka district.
Ki bor Sorkar kila kurup haduh 15,224.72 metric ton u dewiong, nalor 25.5 kilo u gelatin explosive bad 74 tylli ki detonator.
Ka Director General of Police (DGP) ruh ka la thung ïa ka kynhun Special Investigation Team (SIT) ban tohkit ïa kane ka jingbthei par, khnang ba ka jingtohkit kan long kaba bniah bad ban leh katkum ka ain pyrshah ïa kiba donkti.
