Shillong | 16 Ïaïong: Ka jylla Meghalaya ka dang ïaid shaphrang ha ka jingthmu ban kyntiew ïa ka kam jngohkai pyrthei sha ka kyrdan ba kham halor. Hynrei, ka project Lumpongdeng–Taj Resort ha Umiam ka la pynpaw shai ba ka jingroi kam dei tang ka jingïateh soskular bad ka pisa, hynrei ka dei ruh ka jingkitkhlieh ïa ka mariang bad ka jingshaniah paidbah.
Ka Sorkar Jylla ka la pynpaw ba kane ka project ka dei kaba pynshong nongrim ha ka Public-Private Partnership (PPP) ban wanrah ka “high-value tourism” bad ban plie lad kamai kajih ïa ki paidbah. Hynrei, haduh mynta, bun ki bynta kiba kongsan kim pat shai, kaba la wanrah ka jingsngew artatien bad jingïapher jingmut ha ki paidbah.
Ka bynta kaba nyngkong bad kaba kongsan eh ka dei ka jingbym shai ha ka rukom pyntreikam. Ym pat don ka jingpynbna paidbah kaba shai; ka Dor jong ka projek (cost) ka rukom jied ïa ka developer (tender process) bad ka tarik bad jingïateh soskular pura
Ha ka jylla kaba dang ïaid shaphrang, ka
Mariang ha Umiam ka dei kawei na ki jaka ba itynnad tam ha Meghalaya, ym tang kum ka jaka jngohkai, hynrei kum ka bynta ba kongsan jong ka ecosystem.
Kumba ka Sorkar ka ong ba ym don permanent structure, hynrei ka jingïateh kaba haduh 60 snem bad ka jingthmu ban wanrah luxury resort ka pynmih ka jingkylli:
Hato ka jingïada ïa ka mariang kan long kaba pura ha ka jingïaid lynti ba slem kum kane?
Ki kynhun paidbah kum ka Green-Tech Foundation ki la pynpaw ka jingsngewkhia kaba dei ban shim khia, ym ban kheiñ sting.
Ka Hok Jong ki Paidbah ban Tip
Ha ka synshar paidbah, ki paidbah ki don ka hok ban tip:
Mano ba rai
Mano ba ioh jingïoh bynta
Bad katno ka jylla ka myntoi lane ka duh
Lada ym don ka public hearing kaba shai bad kaba kynthup ïa ki paidbah, ka project kan ym lah ban ïoh ka jingshaniah kaba pura.
Ka Jingkitkhlieh Jong ka Sorkar
U Myntri Rangbah u Conrad K. Sangma bad u Symbud Myntri Rangbah Bah Prestone Tynsong ki la pynpaw ïa ka jingïaroh ïa ka project kum ka bynta ban kyntiew ïa ka jylla. Hynrei, ha kane ka por, ka bynta kaba kongsan eh ka dei.
Ka jingpynshai paidbah kaba bniah bad kaba khlem artatien.
Ka jingkren ba tang “eco-friendly” kam biang shuh. Ki paidbah ki kwah ban ïohi ïa ki kot ki sla, ki jingïateh, bad ki jingïada kiba shisha.
Ka jylla ka donkam jingïoh kam bad jingïarap ha ka kam jngohkai pyrthei. Hynrei:
Ka jingroi kam dei ban wan ha ka dor jong ka mariang
Ka jingïateh kam dei ban long ha ka jingïapyrkhat tang ki katto katne
Ka jingshaniah paidbah ka dei ka nongrim jong kano kano ka
Ka Lumpongdeng Project ka lah ban long ka nuksa kaba bha lane ka lah ruh ban kylla long ka nuksa jong ka jingïakren paidbah kaba bakla ne kaba dei
Ka jingïapher jingmut kaba mih mynta kam dei ban khein kum ka jingeh, hynrei kum ka lad ban pynbha ïa ka rukom synshar paidbah.
Ka por ka la dei ba ka Sorkar kan mih shakhmat bad pynshai shai, ym tang da ki kyntien, hynrei da ki kam
Hadien ka jingialeh kaba jur halor ka Lumpongdeng bad ka Taj Resort Project, ka jingtohkit ka dang bteng ban sei shuh shuh ïa ki bynta kiba dang dum halor ka jingïateh soskular, ka rukom jied ïa ka developer bad ka jingpynïaid ïa ka jaka paidbah.
Ka jinglum jingtip ka pyni ba ïa ka projek la pynïaid lyngba ka Special Purpose Vehicle (SPV) kaba la tip kum ka Umiam Hotels Pvt. Ltd.. Hynrei, haduh mynta ym pat shai. Mano ba thung ïa kane ka SPV
Lada ka dei kaba la jied lyngba ka open tender ne da ka jingïakut jingïakren (nomination basis)
Kaei ka bynta jong ka sorkar ha ka shareholding, heh sorkar kim pat pynpaw paidbah ïa ki agreement document kiba kongsan, kaba la pynmih ka jingsngewkhia halor ka transparency.
Ka jingïateh bad ka jaka jong ka MeECL
Ka Lumpongdeng ka dei ka bynta jong ka MeECL, hynrei la aiti ïa ka Tourism Department ban pynbit pynbiang ïa ka jaka kumba kren ka Director ka Tnad Tourism ka Kong Brinda Pakynteiñ MCS.
Ki jingkylli kiba mih
Kaei ka rukom jingïateh hapdeng MeECL bad Tourism Department?
Hato la don ka jingïamynjur paidbah ne tang ka rai hapoh ka sorkar?
Katno ka jylla ka ïoh jingïarap na kane ka lease ba 60 snem?
Haduh mynta, ym pat don ka jingpynbna paidbah kaba bniah halor kine ki bynta.
Ka jingïapher jingmut halor ka mariang
Watla ka sorkar ka la ong ba ym don permanent structure ha Lumpongdeng, hynrei ki kot RTI kiba la pynpaw da ki kynhun Green Tech Foundationki kdew ba don Consent to Establish (CTE) na ka Pollution Control Board ka projek ka kynthup jaka kaba heh (66 acres)
Kawei na ki bynta kaba pynkhih jingmut eh ka dei ka jingbym shai halor ka public hearing bad ka sorkar ka ong ba la ioh ki jingmynjur katkum ki kyndon
Ki kynhun Green Tech Foundation ki kynnoh ba ym don ka jingïashim bynta kaba pura, ka don ka jingïapher jingmut ha kane ka bynta ka pyni ba ka rukom pyntreikam ka dang donkam jingïapynbeit.
Ka PPP model ka mut ba ka private party ka bei pisa, hynrei kam shai katno ka jylla ka ïoh ha ka jingïasam jingïoh nong (revenue sharing), kam shai mano ba shim jingkitkhlieh lada ka projek kam seisoh
Ki paidbah ki dang ap ïa ka jingpynshai halor kine ki bynta kiba kongsan bha.
Ka Green-Tech Foundation bad kiwei ki kynhun ki la bteng ïa ka jingïakhih, kynthup ïa ka jingshah thngan, da kaba kynnoh ba ka sorkar ka pynbiej paidbah.
Ka jingïateh soskular kam shai la ka mariang ka lah ban shah ktah.
Ki Nongïalam kum u Myntri Rangbah u Conrad K. Sangma bad u Symbud Myntri Rangbah Bah Prestone Tynsong ki la pynpaw ïa ka jingïaroh ïa ka project, hynrei ki jingïakren paidbah kim pat lah ban jubab lut ïa ki jingkylli kiba mih.
Ki paidbah ki khmih lynti ban don ki jingïapynshai ia u paidbah kiba kham bniah ban sei ïa ki kot ki sla bad jingïateh ïa ka jingktah ïa ka mariang
Ka Lumpongdeng Projek mynta ka la rung sha ka bynta ka project tourism, kum ka case study jong ka transparency bad ka accountability ha Meghalaya.
